عبد الرضا سالار بهزادى
130
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
هنگام منطقهء كج را مورد تهديد مستقيم سپاهيان اين سردار ايرانى مىديدند و با تصرف كج و الحاق آن به بلوچستان ايران ، كراچى و قسمتهايى از ايالت سند نيز مىتوانست مورد تهديد قرار گيرد . از اينروى سرانجام با شكايات متعدد دولت انگليس به دربار و دولت ايران ، دولت ايران كه آن زمان تحت سرپرستى ميرزا حسين خان سپهسالار نهايت حسن نظر و همراهى را با دولت انگليس از خود نشان مىداد ، در سال 1871 / 1287 ه . ق . حاضر به قبول تحديد رسمى مرزهاى ايران و كلات با حكميت انگليس شد . سر فردريك گلد اسميد به عنوان حكم انگليسى تعيين گرديد . وى كه از صاحبمنصبان خطوط تلگراف انگليس بود ابتدا در سال 1869 / 1285 به منظور تعيين نقشهء عبور خطوط تلگراف هندوستان از جاسك به كراچى ، به حدود بلوچستان آمده و با تحقيقات و نقشهبرداريهائى كه از اين حدود نمود به عنوان يكى از مطلعترين افراد انگليسى در مورد بلوچستان شناخته شد . گلد اسميد ابتدا مأموريت يافت تا به عنوان حكم از طرف دولت انگليس اختلافات مرزى ايران و افغانستان را در مورد سيستان فيصله دهد . وى در اوت 1870 با اين مأموريت از لندن عازم تهران شد و به او اطلاع داده شد كه متعاقبا هيأتى نيز براى رفع اختلافات مرزى ايران و كلات فرستاده خواهد شد كه همراهى وى با آن هيأت نيز الزامى است . گلد اسميد در سوم اكتبر 1870 به تهران رسيد و به زودى ميرزا معصوم خان انصارى نيز همراه با هيأتى كه على اشرف خان مهندس نيز به عنوان نقشه بردار همراه با آن بود ، به عنوان كميسر ايران و رئيس هيأت ايرانى از طرف وزارت خارجهء ايران منصوب گرديد . در همين ضمن از طرف فرمانفرماى هندوستان به گلد اسميد اطلاع داده شد كه به علت اغتشاش اوضاع داخلى افغانستان ، دولت آن كشور فعلا نمىتواند هيأتى براى حل اختلافات مرزى با ايران تعيين و روانه كند . گلد اسميد پيشنهاد كرد كه در اين صورت كار تعيين حدود كلات و بلوچستان ايران به جلو افتاده و اول به آن امر بپردازند . با موافقت سفارت انگليس در تهران و حكومت هندوستان ، هيأت ايرانى و كميسر انگليس از راه اصفهان ، يزد ، و كرمان عازم بلوچستان شدند . اين عده در اصفهان مدتى معطل گرديدند تا دستور العمل دولت ايران در مورد پرداختن به مسائل مرزى كلات به كميسر ايران ابلاغ شد . سرانجام گلد اسميد و ميرزا معصوم خان و هيأت ايرانى در 28 ژانويه 1871 / 1288 ه . ق . به بمپور رسيدند . ابراهيم خان حاكم بلوچستان كه هنوز نقشهء تصرفات بيشترى در شرق بلوچستان داشت ، به شدت از اين توافق دولت ايران براى تعيين حدود رسمى با كلات ناراضى بوده و سر همكارى با اين كميسيون را نداشت و بهويژه به هيچ عنوان حاضر به پذيرايى از نمايندهء حاكم كلات نبود . ميرزا معصوم خان نيز تحت تأثير ابراهيم خان قرار گرفته و رويهء او را دنبال كرد . آنچه كه مزيد بر علت ناسازگارى ابراهيم خان و به تبع وى هيأت فرستاده شده از پايتخت شد ، ورود نمايندهء خان كلات همراه با ماژور هريسون نمايندهء سياسى انگليس در كلات ، ماژور راس ( Major Ross ) نمايندهء سياسى انگليس در گوادر ، كاپيتان لووت ( Capitan Lovett ) مهندس نقشهبردار دولتى و دكتر بومن ( Dr . Bowman ) و نيز يك عدهء